ALES nasıl çalışılır: sıralama değil eşik sınavına hazırlanmak

Eşik sınavı, sıralama sınavı değil

ALES puanı bir sıraya değil bir eşiğe göre işliyor: başvuracağın program taban puan istiyor ve onu aştığın anda o kapı açılıyor. Bu yüzden ilk iş hedef puanı öğrenmek. Hedefini bilmeyen aday ya gereğinden fazla çalışıp zamanını başka işten çalıyor ya da yetersiz çalışıp eşiğin altında kalıyor. İlanlara bakmak bir saat sürüyor ve bütün hazırlığın büyüklüğünü belirliyor. Bu sınavda "ne kadar çok o kadar iyi" mantığı, çoğu aday için doğru değil. Hedef puanı yazıp görünür bir yere as. Sayı gözünün önünde durunca hazırlığın ne kadarının bittiği de somutlaşıyor.

Puan türünü program seçer, sen değil

ALES'te sayısal ağırlıklı, sözel ağırlıklı ve eşit ağırlıklı puanlar üretiliyor ve her programın istediği tür farklı. Yüksek lisans ya da doktora ilanına bakmadan hangi türe çalışacağına karar vermek, kör atış. Türü öğrenince çalışma dağılımı da kendiliğinden çıkıyor: sayısal ağırlıklıya çalışan aday sözeli bırakmıyor ama ağırlığı doğru yere koyuyor. İki farklı türe aynı anda hazırlanmak ise ikisini de eksik bırakıyor, o yüzden hedef önce netleşir. Birden fazla ilan varsa ortak türü seç. Farklı tür isteyen iki hedef arasında bölünmek, ikisine de yetmeyen bir hazırlık üretiyor.

Puanın ömrü var, plan buna göre kurulur

ALES puanı belirli bir süre geçerli ve bu süre plan yapmayı değiştiriyor. Bir kez alınan iyi puan birkaç başvuru dönemi boyunca kullanılabiliyor, yani her başvuruda yeniden sınava girmek gerekmiyor. Geçerlilik süresini ÖSYM kılavuzundan doğrula, çünkü bu bilgi değişebiliyor ve kulaktan duyma sürelerle yapılan plan boşa çıkıyor. Süreyi bilen aday sınav tarihini de doğru seçiyor, başvuru dönemine sıkışmıyor. Sınav takvimini de başvuru takvimiyle birlikte oku; sonuç açıklanma tarihi başvuru gününden sonraysa o oturum işine yaramıyor.

Sayısal tarafta tip tanıma, işlem hızından önemli

Sayısal bölümde tipler tekrar ediyor: sayı özellikleri, oran, denklem kurma, tablo ve grafik okuma, örüntü ve mantık akıl yürütme. Liste kısa. Her tip için o tipin nasıl tanındığını ve ilk hamlesinin ne olduğunu bir sayfaya yaz. Bir soruya bakıp iki saniyede tipi söyleyebilmek, hızlı işlem yapmaktan daha çok net getiriyor; tip belirsizken deneme yanılmaya giriyorsun ve zaman orada bitiyor. Tanıma refleksi de karışık çözerek geliyor, konu konu çözerek değil. Tip sayfasını kendi yanlışlarından çıkar. Hazır liste genel, senin yanlışlarından çıkan liste senin nerede takıldığını biliyor.

Sözcük ilişkileri: sözelin en kolay öğrenilen kısmı

Sözel bölümde paragrafın yanında sözcükler arası ilişki soruları var ve bunlar ayrı bir tip: eş anlam, zıt anlam, parça bütün, neden sonuç, araç amaç. Anlam ilişkileri sınırlı sayıda ve öğrenilebilir. Her ilişki türü için üç örnek çifti yaz, tanım ezberleme. Bu kısım kısa sürede oturuyor ve netini hızla yukarı çekiyor, o yüzden zamanı azalan aday için en verimli başlangıç noktası genelde burası oluyor. Örnek çiftlerini kendi kullandığın kelimelerden seç; kitaptaki örnek doğru ama nötr, kendi kelimen hem akılda kalıyor hem tanıdık geliyor.

Tekrar girmek bir strateji, başarısızlık değil

Çok sayıda aday ALES'e birden fazla kez giriyor ve bu normal. Eşik mantığı bunu mümkün kılıyor: hedefine bir puan yaklaşmak bile bir sonraki denemeyi kısaltıyor. İlk sınavı tanı denemesi gibi kullanmak da geçerli bir yol; gerçek sınav koşulunda hangi bölümde takıldığını hiçbir deneme bu kadar net göstermiyor. Bu bakış kaygıyı da düşürüyor, çünkü tek bir güne yüklenen ağırlık dağılıyor ve hazırlık daha sakin ilerliyor. İki sınav arasına en az birkaç haftalık gerçek çalışma koy. Arka arkaya girmek yalnız aynı eksikle iki kez ölçülmek oluyor.

Az kaynak, bitmiş kaynak

ALES adaylarının çoğu çalışıyor ya da lisansüstü sürecinin içinde, yani zamanı bölünmüş. Bu durumda kaynak biriktirmek en pahalı hata oluyor: üç kitabın başını okumak, bir kitabı bitirmekten daha az iş görüyor. Aralıklı pratik bulgusuna göre de aynı toplam süre güne yayıldığında daha çok tutuyor. Günde kırk beş dakikalık sabit blok, hafta sonuna yığılmış beş saatten iyi sonuç veriyor ve bırakılma ihtimali de düşük kalıyor.

Sınav bağı ve araçlar

Hedef puan belli, puan türü belli ve kaynak sınırlıysa ALES hazırlığı aslında kısa bir iş. Uzayan hazırlıkların çoğunda sebep konunun büyüklüğü değil, hedefin belirsizliği oluyor. Kendi çıkardığın soru tipi sayfasını ya da ilişki örneklerini karta ve soruya çevirmek istersen WeSolve+ bunu senin kendi metninden üretiyor, böylece çalıştığın şey genel bir bankadan değil senin yazdığın listeden geliyor.

Yazan: Mert Erarslan (Sınav hazırlığı ve konu rotaları)

Son güncelleme: 2026-08-20 · Yapay zeka desteğiyle hazırlandı, yayımdan önce elden geçirildi.