Önce kaç saatin olduğunu say, kaç saat çalışmak istediğini değil
Plan yapmadan önce yapılacak tek iş var. Bir hafta boyunca gerçekte kaç saat boş kaldığını yaz. Okul, yol, yemek, uyku ve dinlenme çıktıktan sonra elinde kalan sayı genelde beklediğinden küçük çıkar ve bu iyi bir haber, çünkü artık gerçek bir sayıyla çalışıyorsun. Programı o sayının yüzde seksenine kur. Kalan yüzde yirmi hasta olduğun, ödevin çıktığı, canının istemediği günler için. Bu boşluğu bırakmayan her program ilk aksamada çöker, çünkü bir günü kaçırdığında planın tamamı geçersiz olur ve insan geçersiz bir plana geri dönmez. Bu eksik tahminin adı planlama yanılgısı ve herkeste görülüyor, o yüzden çözüm irade değil pay bırakmak.
Konu çalışması ile soru çözümünü aynı kutuya koyma
Türkiye'de en sık yapılan hata bu. Öğrenci konuyu bitirir, soruya geçer, sonra o konuya bir daha dönmez. Oysa konu bitmesi ile konunun elde kalması ayrı şeyler. Programında üç ayrı kutu olmalı: yeni konu, o konunun soruları, ve daha önce bitmiş konuların tekrarı. Üçüncüsü çoğu programda hiç yok ve sınavda kaybedilen puanın büyük kısmı oradan geliyor. Haftanın en az bir gününü yalnız tekrara ayır, yeni konu koyma. Bu üç kutuyu haftalık olarak da dengelemek gerekiyor. Yeni konuya ayrılan süre arttıkça tekrar kutusu ilk sıkışan yer oluyor ve sonuç şu oluyor: konular bitiyor ama ilk aylarda öğrenilenler çoktan gitmiş oluyor, yani program tamamlanmış gibi görünürken elde kalan az kalıyor. Konuları harmanlayarak çalışmanın etkisi ara verme ve harmanlama başlığı altında inceleniyor.
Tekrarın zamanı sabit bir gün sayısı değil
Tekrarı ne zaman yapacağın sınava kalan süreye bağlı. Unutmanın şekli bunu belirliyor. Ebbinghaus deneyinin modern tekrarında eğri aynı şekliyle çıktı: en dik kayıp ilk günde, öğrenilenin kabaca üçte ikisi o gün gidiyor. Yani konuyu işlediğin günün akşamı yapılan kısa bir tekrar, dört gün sonrakinden daha çok kazandırıyor. Sonraki tekrarların aralığı ise açılarak gitmeli. Bunun ayrıntısı tekrar aralığı sayfasında duruyor.
Deneme sınavını programa erken koy, sona bırakma
Deneme, konular bittikten sonra yapılan bir ölçme değil, program boyunca yön veren bir alettir. Ayda en az bir tam deneme, hangi konunun gerçekten oturduğunu söyler ve programın kalanını ona göre değiştirirsin. Denemesiz giden bir program, kendi hakkında hiçbir şey öğrenmeden ilerler. Denemenin ardından yapılacak iş puanı not etmek değil, yanlışları konuya göre ayırmak. O ayrım bir sonraki haftanın tekrar listesidir. Denemeyi çözerken de sınav koşullarını taklit et: aynı saatte başla, süreyi tut, telefonu kapat. Evde rahat koşullarda çözülen deneme, sınav salonundaki performansın hakkında az şey söyler ve seni olduğundan iyi gösterip yanlış bir güven verir. Denemenin bu işlevi eğitim tarafında biçimlendirici değerlendirme diye geçiyor: not vermek için değil, sonraki adımı belirlemek için ölçmek.
Yol ve ara saatleri boş kalmasın
Servis, yürüyüş ve sıra bekleme saatleri masada geçmez ama boş da geçmek zorunda değil. Bu saatler tekrar için uygun, yeni konu için değil. Notlarını sese çevirip yolda dinlemek, aynı konuya fazladan bir temas ekler ve hiçbir masa saatinden çalmaz. Sesli tekrar sayfasında bunun nasıl kurulacağı ve hangi derslerde işe yaramadığı yazılı. Bu saatleri programa yazarken abartma. Günde yarım saat gerçekçi bir hedef ve haftada üç buçuk saat eder; bu, masada oturarak kazanılması zor bir süredir ve hiçbir şeyden çalınmamıştır.
Bu planın söylemediği şey
Bir program tek başına puan getirmiyor ve bunu açıkça yazmak gerekiyor. Program yalnızca saatlerin nereye gideceğini belirler, o saatlerde ne yaptığın ayrı bir konudur. İkinci sınır şu: burada verilen tek sayı unutma eğrisine ait ve o da laboratuvar koşullarında ölçülmüş. Senin YKS konun bir hece listesi değil, o yüzden o oran bir hedef değil bir yön göstergesi. Üçüncüsü, kimsenin programı bir başkasına birebir uymaz; kopyaladığın program senin boş saatlerine göre yazılmamıştır.
Programı nerede tutmalı
Kâğıtta tutulan program ilk değişiklikte ölür, çünkü güncellemek zahmetlidir. Yeri değişebilen, tekrar tarihlerini kendi hesaplayan bir yerde tutmak işi kolaylaştırır. WeSolve+ tarafında çalışma planı sınav tarihini bir kez alıp geri sayımı ve tekrar sırasını kendi yürütüyor, zayıf konu analizi de denemeden sonra hangi konuya döneceğini söylüyor. YKS'ye özel sayfa ise burada. Programı haftada bir gözden geçir. Bir hafta boyunca hangi kutunun sürekli aksadığını görürsen sorun senin disiplininde değil, o kutuya ayrılan sürenin gerçekçi olmamasındadır.
Yazan: Mert Erarslan (Sınav hazırlığı ve konu rotaları)
Bu sayfadaki bilgilerin kaynakları
- Murre ve Dros, Ebbinghaus replikasyonu · ilk gun kaybi
- Unutma egrisi · egrinin sekli
- Hermann Ebbinghaus · ilk deney
- Aralikli tekrar · tekrarin dagitilmasi
- Spacing effect · aralik etkisi
- Testing effect · uretmenin tanimaya ustunlugu
- Active recall · kapali kitap hatirlama
- Memory consolidation · pekismenin zamani
- Egitim psikolojisi · alanin kendisi
- Replication crisis · tekrarlanabilirlik uyarisi
- YKS · sinavin yapisi
- TYT · birinci oturum
- AYT · ikinci oturum
- OSYM · sinavi duzenleyen kurum
- Zaman yonetimi · plan kurma
- Goal setting · hedef belirleme
- Planning fallacy · sureyi eksik tahmin etme
- Procrastination · erteleme
- Self-regulated learning · kendi ogrenmesini yonetme
- Formative assessment · deneme neden ortada durur
- Practice (learning method) · pratigin yeri
- Interleaving · konu karistirma
- Overlearning · fazla tekrarin sinirli getirisi
- Burnout · tukenme riski
- Sleep and learning · uykunun yeri
- Desirable difficulty · zorlugun getirisi
- Learning curve · kazanim egrisi
- Working memory · anlik kapasite
- Cognitive load · oturum uzunlugu
- Distributed practice · dagitilmis calisma
YKS çalışma programı günde kaç saat olmalı?
Sabit bir sayı yok. Bir hafta boyunca gerçekte kaç saat boş kaldığını sayıp o sayının yüzde seksenine kur. Kalan yüzde yirmi aksayan günler için.
Programım neden ilk hafta çöküyor?
Çoğunlukla boşluk bırakılmadığı için. Bir gün kaçırıldığında plan geçersiz oluyor ve insan geçersiz bir plana geri dönmüyor.
Tekrarı ne zaman yapmalıyım?
İlk tekrarı konuyu işlediğin günün akşamına koy. Unutmanın en dik kısmı ilk günde yaşanıyor, sonraki aralıklar açılarak gitmeli.
Deneme sınavını ne zaman çözmeliyim?
Konular bitmeden, ayda en az bir tam deneme. Deneme bir ölçme değil, programın kalanını değiştiren bir alet.
Başkasının programını kullanabilir miyim?
Kalıbını alabilirsin ama saatlerini alamazsın. Program senin boş saatlerine göre yazılmadıysa ilk çakışmada bozulur.
Yolda geçen saatleri nasıl değerlendiririm?
Yeni konu için uygun değil, tekrar için uygun. Notlarını sese çevirip dinlemek masadaki saatlerden hiçbir şey çalmaz.
Son güncelleme: 2026-08-18 · Yapay zeka desteğiyle hazırlandı, yayımdan önce elden geçirildi.
